06. Procedury postępowania w Ośrodku "Dom"

Procedura przyjmowania do Ośrodka osób dorosłych

  1. Placówka przyjmuje dorosłe kobiety szukające schronienia z powodu przemocy w rodzinie i dzieci pozostające pod ich opieką.
  2. Przyjęcie następuje bez skierowania, na podstawie zgłoszenia doznawanej przemocy przez osobę zainteresowaną lub pracowników służb pośredniczących w przyjęciu.
  3. Po przyjęciu osoby doświadczającej przemocy do Ośrodka pracownik socjalny lub opiekun pedagogiczny:
    1. zapewnia klientce i jej dzieciom miejsce w pokoju;
    2. zakłada podstawową dokumentację;
    3. zapoznaje klientkę z regulaminem placówki;
    4. dowiaduje się, czy są sprawy wymagające szybkich działań, takie jak:
      • potrzeba zapewnienia pomocy lekarskiej dla osób przyjętych,
      • potrzeba wykonania lekarskiego opisu obrażeń,
      • zapewnienia opieki osobom lub zwierzętom, które pozostały ze sprawcą przemocy,
      • potrzeba zabrania ważnych dokumentów lub innych przedmiotów z miejsca, w którym dochodziło do przemocy.
    5. jeżeli zostanie stwierdzona konieczność podjęcia wymienionych wyżej działań, pracownik niezwłocznie organizuje je we współpracy z policją, strażą miejską i służbą zdrowia;
    6. ustala, czy klientka potrzebuje żywności lub środków higieny osobistej i wydaje jej te przedmioty.

Procedura postępowania w trakcie przyjmowania do placówki osób niepełnoletnich

  1. Przyjęcie do placówki osoby niepełnoletniej odbywa się na podstawie wydanego przez Sąd Postanowienia (Kodeks Opiekuńczy i Rodzinny art. 105)
  2. Po przyjęciu do placówki pracownik socjalny Ośrodka pozostaje w stałym kontakcie z kuratorem Wydziału Rodzinnego i Nieletnich właściwego dla sprawy Sądu.
  3. Osoba niepełnoletnia zobowiązana jest do przestrzegania ustalonego regulaminu placówki.
  4. Będąc w Ośrodku osoba niepełnoletnia zobowiązana jest do kontynuacji nauki. W przypadku kiedy zachodzi uzasadniona konieczność następuje zmiana miejsca nauki.
  5. Z ramienia placówki zostaje wyznaczony opiekun faktyczny osoby niepełnoletniej, z którym pozostaje w ścisłym kontakcie (o ile Sąd nie wskaże innego opiekuna). Opiekunami prawnymi nadal pozostają rodzice niepełnoletniego. Ponadto osoba objęta jest pomocą psychologiczną.
  6. W ramach wykonywanej opieki- opiekun faktyczny ma prawo do natychmiastowego podejmowania decyzji istotnych dla niepełnoletniego o czym niezwłocznie ma obowiązek poinformować Sąd poprzez skierowanie wniosku o wydanie zgody zastępczej lub o rozstrzygnięciu o istotnych sprawach dziecka.
  7. W ramach współpracy placówka może nawiązać kontakt z rodziną niepełnoletniego oraz innymi instytucjami działającymi na jego rzecz.
  8. Utrzymanie niepełnoletniego jest obowiązkiem jego rodziców, którzy środki finansowe mogą przekazać kuratorowi, ewentualnie przesłać je na wskazany przez placówkę lub Sąd adres.
  9. Środkami finansowymi dysponuje opiekun faktyczny. W tym celu prowadzi ,,zeszyt wydatków”.
  10. Placówka wspiera niepełnoletniego żywnością, odzieżą, środkami higieny osobistej.
  11. Niepełnoletni przebywa w placówce przez ustalony okres czasu maksimum do dwóch tygodni. W przypadku kiedy jego sytuacja nadal pozostaje nierozwiązana następuje zmiana placówki zgodnie z postanowieniem Sądu.

Procedura postępowania z ofiarami przemocy w zakresie pomocy socjalnej

  1. Każda osoba zwracająca się po pomoc do Ośrodka „Dom” w trakcie rutynowo zbieranego wywiadu jest pytana o aktualną sytuacją, zagrażającą jej bezpieczeństwu fizycznemu i psychicznemu; sytuacją finansową, materialną, zawodową, a ponadto określane są jej podstawowe potrzeby.
  2. Istotną informacją jaka jest uzyskiwana w trakcie wywiadu jest to czy jest objęta pomocą finansową OPS, czy może ma wsparcie ze strony rodziny, czy też sprawca partycypuje w kosztach utrzymania dziecka/ ci. W przypadku kiedy :
    • podopieczna nie posiada środków finansowych zostają przekazane jej artykuły żywnościowe, środki higieniczno-czystościowe, odzież, ewentualnie potrzebne leki. W dalszej kolejności w przeciągu pierwszych dni pobytu podopieczna zostaje zgłoszona do Ośrodka Pomocy Społecznej (OPS) w celu przyznania jej pomocy finansowej tzw. zasiłku celowego – przy zachowaniu kryterium dochodowego. Dalszą czynnością jest pomoc w uzyskaniu świadczeń rodzinnych, a tym samym wszczęcie postępowania alimentacyjnego. Postępowanie może być prowadzone przez OPS, najczęściej jednak do Sądu zostaje skierowany przez podopieczną pozew o alimenty. W przypadku niewypłacalności zasądzonych alimentów, podopieczna kieruje sprawę do komornika, a w dalszej kolejności sprawa zostaje przekazana do Wydziału Spraw Społecznych i Zdrowia Urzędu Dzielnicy, który jest realizatorem tych świadczeń;
    • podopieczna posiada środki finansowe, pozwalające jej na zaspokojenie potrzeb swoich oraz dzieci, korzysta z udzielanego doraźne wsparcia placówki;
    • rodzina znacząco finansowo oraz materialnie wspiera podopieczną adres placówki jest jednocześnie adresem przesyłania środków finansowych
    • sprawca deklaruje określoną kwotę finansową na rzecz dzieci celem ich utrzymania placówka może udostępnić adres swojej siedziby (pod warunkiem, że jest on inny niż adres zamieszkania podopiecznej) służący do przekazania środków ww.,
      bądź wskazać inny bezpieczny adres do korespondencji. Brak wskazania faktycznego adresu pobytu zapewnia podopiecznej oraz dzieciom bezpieczeństwo.
  3. Kwestia aktywizacji zawodowej odnosi się do kobiet bezrobotnych oraz tych, które chcą poprawić swoją pozycję na rynku pracy. Podopieczne kierowane są do Urzędu Pracy oraz Klubu Pracy. Korzystają z ofert pracy napływających do placówki. Ponadto uczestniczą w organizowanych szkoleniach przez placówkę oraz inne organizacje.
    Aktywizacja zawodowa ma istotne znaczenie dla poprawy sytuacji życiowej. Uczestnictwo w zajęciach wpisane jest w kontrakt. Podopieczna jest zobowiązana do podejmowana działań aktywizujących ją zawodowo. Na czas trwania zajęć dla matek placówka zapewnia opiekę dla dzieci.
  4. W trakcie pobytu istotne jest wspieranie podopiecznej w podejmowanych przez nią działaniach na rzecz poprawy swojej sytuacji życiowej. Podopieczna jest w bezpośrednim kontakcie z pracownikiem socjalnym placówki, korzysta z systematycznych konsultacji psychologicznych, bierze udział w grupie wsparcia radzenia sobie z przemocą. Ponadto raz w tygodniu odbywają się zebrania mieszkanek zebrania społeczności.

Procedura postępowania z ofiarami przemocy z zaburzeniami psychicznym

  1. Każda osoba zwracająca się po pomoc do Ośrodka „Dom” w trakcie rutynowo zbieranego wywiadu jest pytana o to czy korzystała poprzednio z konsultacji czy leczenia psychiatrycznego lub/i psychologicznego.
  2. Jeżeli korzystała - pytana jest dalej o formę tego leczenia (ambulatoryjne czy szpitalne), jak długo, czy nadal jest w kontakcie z lekarzem psychiatrą lub psychologiem i w jakim ośrodku.
  3. Istotną informacją jaka jest uzyskiwana w trakcie wywiadu informacja czy zażywa jakieś leki i jak się w związku z tym czuje.
  4. Proponuje się klientce konsultację psychiatryczna lub/i psychologiczną.
  5. Lekarz - konsultant Ośrodka ocenia stan zdrowia pacjentki i ustala z nią plan dalszego postępowania na pierwszej konsultacji.
  6. W uzasadnionych przypadkach lekarz umawia się z klientką na współpracę w Ośrodku.
  7. Uzgodnienia te zostają przekazane pracownikowi socjalnemu, który prowadzi klientkę.
  8. Jeżeli pacjentka pozostaje w Ośrodku „Dom” i zażywa leki, są one zdeponowane w dyżurce personelu, wydawane zgodnie z zaleceniami lekarza.
  9. Zalecenia wpisywane są w specjalnym „Zeszycie zleceń lekarskich” z podpisem lekarza zlecającego.
  10. Jeżeli klientka dotąd nie korzystała z pomocy psychiatrycznej czy psychologicznej a jej stan psychiczny budzi wątpliwości personelu Ośrodka „Dom” (patrz punkt 4. i następne).
  11. Jeżeli stan psychiczny klientki pogarsza się nagle i termin możliwej konsultacji jest zbyt odległy, zamawiana jest pilna konsultacja lekarza psychiatry.
  12. W sytuacjach nagłych, gdy stan zdrowia klientki wymaga hospitalizacji psychiatrycznej, lekarz konsultant wystawia skierowanie i ustala przyjęcie w odpowiednim szpitalu.
  13. Gdy klientka zostaje skierowana do szpitala personel Ośrodka dba o zapewnienie opieki nieletni dzieciom przebywającym z klientką w Ośrodku.

Procedura w sytuacji podejrzenia wykorzystywania seksualnego.

  1. Każdy pracownik Ośrodka DOM podejrzewając, że dziecko jest ofiarą lub świadkiem przemocy seksualnej, sporządza jak najpełniejszą dokumentację dotyczącą swoich spostrzeżeń. Informację o sytuacji dziecka zbierane są od momentu wejścia matki i dziecka do Ośrodka.
    Działania:
    W momencie ujawnienia przemocy seksualnej w stosunku do dziecka przebywającego w Ośrodku:
    1. Następuje konsultacja w zespole, opracowanie planu działania.
    2. Rozmowa z matką dziecka – pogłębiony wywiad, bądź informacje o procedurze prawnej.
    3. Zgłoszenie sprawy do prokuratury.
    4. W sytuacji gdy sprawca jest nieznany a objawy są dwuznaczne następuje konsultacja w zespole oraz wyszukanie miejsca do diagnozy.
    5. Rozmowa z matką, ustalenie planu pomocy i działania. Podjęcie decyzji o zgłoszeniu do prokuratury.
  2. Dane zbierane w dokumentacji to:
    • dane osobowe dziecka i rodziców, bądź opiekunów prawnych, datę i miejsce urodzenia dziecka,
    • informacje z rozmowy z dzieckiem, matką, osobą towarzyszącą dziecku podczas pierwszego kontaktu,
    • charakterystykę zachowania i wyglądu dziecka,
    • wiadomości o dziecku, które posiada autor dokumentacji w związku z wykonywanymi przez siebie funkcjami zawodowymi,
    • dokumentacja medyczna zbierana przez lekarza pediatrę - opis badania fizykalnego, z uwzględnieniem nieprawidłowości, mogących wynikać z działania osób postronnych, należy dołożyć wszelkich starań, aby wykonać pełną dokumentację fotograficzną urazu (za zgodą przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego), w razie stwierdzenia uszkodzenia danego narządu, wyniki konsultacji specjalistycznych – chirurgicznej, neurologicznej, okulistycznej, psychologicznej i konsultacji lekarza sądowego,
    • opis osobowości dziecka z uwzględnieniem czynników, które mogły mieć wpływ na treść zeznań,
    • analizę procesów poznawczych, intelektualnych, sprawności pamięci, koncentracji uwagi,
    • analizę podatności na sugestię, skłonności do kłamstwa i fantazjowania,
    • analizę stosunku emocjonalnego do sprawcy, wraz z analizą tych procesów motywacyjnych, które mogłyby mieć wpływ na treść zeznań,
    • analizę sytuacji, w której przebiegały procesy spostrzegania i zapamiętywania.
  3. Dane dotyczące dziecka krzywdzonego seksualnie analizowane są całościowo, nie opierając się na pojedynczych objawach, a informacje zdobyte o dziecku konsultowane są w zespole: z pracownikiem socjalnym, psychologiem dziecięcym, psychologiem pracującym z matką, lekarzem pediatrą, socjoterapeutą, czasem lekarzem psychiatrą, prawnikiem, profesjonalistami spoza Ośrodka – sędzią rodzinnym, pracownikiem ośrodka pomocy społecznej, kuratorem jeśli taki występuje, sekcją do spraw nieletnich.
    Opracowywany i omawiany jest plan pomocy dziecku i jego rodzinie, plan monitorowania sytuacji dziecka po opuszczeniu placówki.

    W przypadku rażących zaniedbań dziecka, personel placówki zgłasza do Sądu wniosek informujący o nieprawidłowościach opiekuńczo- wychowawczych. Można to zrobić w trybie natychmiastowym – jeżeli jest realne zagrożenie zdrowia, życia i bezpieczeństwa dziecka. W przypadku sprawy w trybie natychmiastowym powiadamiany jest Sąd oraz matka dziecka. Do czasu wydania Postanowienia placówka musi zadbać o to, żeby matka nie opuściła ośrodka z dziećmi. W chwili otrzymania Postanowienia jest ono przedstawione matce i na tej podstawie dzieci trafiają do placówki. Sposób dowiezienia ww. do ośrodka jest wskazany w Postanowieniu przez Sąd. Jeżeli jest realna obawa, że matka będzie agresywna w stosunku do osób trzecich wsparcia udziela patrol Policji (funkcjonariusze sekcji ds. Nieletnich) w przypadku braku asysty wskazanej sekcji na miejsce jest wezwany patrol interwencyjny. W przypadku dziecka poniżej 3 roku życia wezwane jest również pogotowie. Personel placówki nawiązuje kontakt z miejsce do którego zostały przewiezione dzieci . W ramach współpracy dzieli się posiadaną wiedzą nt. rodziny.

    Podstawa prawna zgłaszania

    Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

    Art. 72.
    1. Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją.
    2. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych.

    Konwencja o Prawach Dziecka

    Art. 3. We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka.

    Kodeks postępowania cywilnego

    Art. 572.
    § 1 Każdy, komu znane jest zdarzenie uzasadniające wszczęcie postępowania z urzędu, obowiązany jest zawiadomić o nim sąd opiekuńczy.
    § 2 Obowiązek wymieniony w § 1 ciąży przede wszystkim na urzędach stanu cywilnego, sądach, prokuratorach, notariuszach, komornikach, organach samorządu i administracji rządowej, organach Policji, placówkach oświatowych, opiekunach społecznych oraz organizacjach i zakładach zajmujących się opieką nad dziećmi lub osobami psychicznie chorymi”.

    Kodeks postępowania karnego

    Art. 304 k.p.k. § 1 Każdy dowiedziawszy się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu ma społeczny obowiązek zawiadomić o tym prokuratora lub Policję.
    § 2. Instytucje państwowe i samorządowe, które w związku ze swą działalnością dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa ściganego z urzędu, są obowiązane niezwłocznie zawiadomić o tym prokuratora lub Policję oraz przedsięwziąć niezbędne czynności do czasu przybycia organu powołanego do ścigania przestępstw lub do czasu wydania przez ten organ stosownego zarządzenia, aby nie dopuścić do zatarcia śladów i dowodów przestępstwa.
    § 10. Organ powołany do ścigania przestępstw jest obowiązany do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania przygotowawczego, a oskarżyciel publiczny także do wniesienia i popierania oskarżenia - o czyn ścigany z urzędu.

    PRZESTĘPSTWA ŚCIGANE Z URZĘDU to takie, wobec których policja i prokuratura muszą wszcząć postępowanie, jeśli podejrzenie popełnienia przestępstwa jest uzasadnione (nie jest potrzebny wniosek pokrzywdzonego). Do takich przestępstw należą niektóre formy znęcania się nad dziećmi.

    Art. 23. W sprawie o przestępstwo popełnione na szkodę małoletniego, we współdziałaniu z małoletnim lub w okolicznościach, które mogą świadczyć o demoralizacji małoletniego albo o gorszącym wpływie na niego, sąd, a w postępowaniu przygotowawczym prokurator, zawiadamia sąd rodzinny w celu rozważenia środków przewidzianych w przepisach o postępowaniu w sprawach nieletnich oraz w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczy

    Procedury wewnętrzne związane z postępowaniem w sytuacjach trudnych w Ośrodku „DOM”

    I Kradzież w Ośrodku:
    W przypadku zgłoszenia kradzieży lub zniszczenia sprawą zajmuje się pracownik pedagogiczny, któremu kradzież zgłoszono.
    W przypadku, gdy wartość kradzieży przekracza 200 PLN sprawa jest zgłaszana na Policję.
    Osoba, której udowodni się kradzież jest ona usuwana dyscyplinarnie z ośrodka.

    II Poważny konflikt między mieszkankami:
    Pracownik Ośrodka podejmuje interwencję, która polega m.in. na rozdzieleniu i uspokojeniu skłóconych stron.
    W pewnych przypadkach podejmowane są mediacje ze stronami konfliktu.
    Następuje usunięcie stron z Ośrodka, jeśli konflikt zaburza funkcjonowanie Ośrodka

    III Odmowa współpracy:
    Rozmowa z pracownikiem w celu ustalenia przyczyn.
    Po ustaleniu przyczyny pomoc lub motywacja do jej usunięcia.
    Usunięcie z ośrodka jeśli odmowa współpracy nie jest uzasadniona.

    IV Złamanie zasad regulaminu:
    Wyjaśnienie pracownikowi ośrodka okoliczności i przyczyn złamania regulaminu.
    Usunięcie z Ośrodka, jeśli naruszenie regulaminu było rażące i nieuzasadnione.

    V Ponowne przyjmowanie klientek, które już wcześniej były mieszkankami:
    1. Z uzasadnionych powodów Dyrektor Ośrodka „DOM” może wyrazić zgodę na ponowne
    przyjęcie do placówki.
    2. Sytuacja musi być szczegółowa zanalizowana i omówiona z podopieczną.

    O każdym fakcie poważnie zaburzającym działania pracy Ośrodka powiadamiany jest Dyrektor Ośrodka lub jego Zastępca.